Benden yazılar

Doktor reçetelerinde 'Dostlarla daha çok zaman geçir' yazmalı

Yaklaşık 300 binden fazla kişinin dahil olduğu büyük bir bilimsel çalışmada, güçlü sosyal ilişkileri olan insanların, yalnız ve kopuk yaşayanlara göre yaklaşık %50 daha fazla yaşama şansına sahip olduğu gösterildi. Çalışmalarda 4'ten az dost ve arkadaşı olanların daha çok kalp hastalığına ve felce yakalandığı ve buna bağlı ömür beklentisinin daha az olduğu bulundu. Geniş kapsamlı araştırmalar, sosyal yalnızlığın ölüm riskini, günde 15 sigara içmeye yakın bir düzeyde artırdığını vurguluyor. Dostlarıyla daha çok zaman geçiren yaşlılarda depresyon oranı düşerken, yalnız, sosyal ilişkileri kötü ve dostlarından uzak olan yaşlılarda ise depresyon sık görülüyor. Yine araştırmalarda, dostluk bağları güçlü olanlarda bellek problemleri, yaşa bağlı uyku sorunları ve yorgunluğun daha az olduğu gösterilmiştir. Sağlam ve kuvvetli dostluk bağlarınız varsa sadece iyi yaşlanmazsınız, her yaşta daha sağlıklı yaşarsınız!Dostluklarla iş hayatındaki stresle baş etmek daha kolay olur, stresle ilişkili sağlık sorunlarından uzak kalma ihtimaliniz artar, çünkü dostlarla birlikte geçirilen zamanlar vücudumuzda bir dinginlik ve rahatlama oluşturur. Sevdiklerimizle temas hâlindeyken ya da onlara sarıldığımızda ya da derdimizi anlattığımızda, beynimiz oksitosin hormonu salgılar. Bu hormona halk arasında "aşk ya da bağlılık hormonu" denir. Oksitosin, stres hormonlarını baskılar, kas gerginliğini azaltır, kalp atım hızını düzenler ve sonuç olarak bizi daha sakin ve güvende hissettirir. Ayrıca samimi sohbetler ve dostlarla neşeyle geçirilen zamanlar serotonin ve dopamin gibi mutluluk hormonlarını arttırır. Uzun süre yalnız kalan ve kendini toplumdan izole eden bir insanda önce beyin, sürekli bir "tehdit" varmış gibi algılar. Stres hormonu kortizol kanda yükselir. Nabız artar, tansiyon yükselmeye meyilli olur. Vücutta iltihap (inflamasyon) göstergeleri artar; bu da kalp, damarlar ve bağışıklık sistemi için olumsuz bir zemin hazırlar ve sonuçta sağlığı bozar.

Güçlü dostluk bağları kaygıyı önler ve güven duygusunu yukarı taşır. Özellikle yaş aldıkça daha çok kalabalıklaşmak, dost ve arkadaşlarla bağları sıkılaştırmak, gençler ve çocuklarla daha fazla zaman geçirmek, destek ve yardım kurumlarında farklı görevler üstlenmek, daha sık sosyalleşmek en az uyku, beslenme ve hareketli bir yaşam tarzı kadar önemli bir iyi yaşlanma reçetesidir.

İroniye bakın ki hiçbir dönemde bu kadar olduğu kadar çok "takipçimiz", "grubumuz", "iletişim kanalımız" olmadı. Ama buna rağmen, dünyada yalnızlık salgını konuşuluyor. Çok şükür ki iletişimin kolay kurulduğu, birbiri ile güçlü bağ ve ilişki kurmayı seven, dokunma ve sarılma gibi temasları seven bir toplumda yaşıyoruz. Yalnız kalmamak için fırsatlar aramalı ve insanlarla dostane ve samimi ilişkiler kurmalıyız. Çorum eski müftüsü İbrahim Acar şöyle derdi: 'Dostluklar çiçek gibidir, arada sulanmazsa solar ve nihayet kurur' Güzel dostluklar hem beden, hem de ruh sağlığına iyi gelir. Babam Dr. Mehmet Çağlar güzel bir dost sohbetinden sonra hep 'Sanki bir küp bal yemiş gibiyim' der.

Samimi bir dost buluşması, sadece ruhu değil, kalbi ve bağışıklığı da besleyen bir "ilaç" gibidir. Eğer bu ilacı doktorunuz reçetenize yazmıyorsa, siz kendiniz mutlaka uygulayın.

Gülümsemek: En Ucuz ve En Doğal İlaç

Bilimsel çalışmalar, bir tebessümün yalnızca ruh halimizi değil; stres düzeyimizi, kalp sağlığımızı, sosyal ilişkilerimizi ve hatta bağışıklık sistemimizi bile olumlu yönde etkileyebildiğini gösteriyor. İnsan yüzündeki en küçük hareketlerden biri olan gülümseme, aslında bedenin birçok sistemini aynı anda harekete geçiren güçlü bir biyolojik yanıttır. Araştırmalar, gülümsemenin beyinde "iyi hissettiren" bazı kimyasalların salgılanmasını artırdığını ortaya koymuştur. Dopamin, serotonin ve endorfin gibi nörotransmitterler; mutluluk hissini artırırken stres hormonlarının azalmasına yardımcı olur.

Doğal bir ağrı kesici

Özellikle endorfinlerin doğal ağrı kesici etkisi olduğu bilinmektedir. Bu nedenle kişi bazen gerçekten mutlu olmasa bile gülümsediğinde; beynin olumlu bir yanıt verdiği gösterilmiştir. İngiltere Oxford Üniversitesi'nden bilim insanlarının yaptığı çarpıcı bir araştırma, kahkaha atmanın ağrı eşiğimizi yükselttiğini kanıtladı. Araştırmacılar, komedi programları izleyen deneklerin, 15 dakikalık bir kahkaha seansının ardından acıya dayanma sürelerinin ortalama %10 arttığını tespit etmiştir.

Stresi azaltmak için gülümseyin

Kansas Üniversitesi'nde yapılan ve psikoloji literatüründe oldukça ses getiren bir çalışmada, stresli görevler sırasında gülümseyen bireylerin kalp hızlarının daha düşük olduğu ve stres sonrası toparlanmalarının daha hızlı gerçekleştiği gösterilmiştir. İlginç olan ise, kişinin bilinçli olarak "zoraki" gülümsemesinin bile bu olumlu etkiyi oluşturabilmesidir. Amerika'da yapılan bir deneyde, komik bir olay bekleyen kişilerin vücudundaki stres hormonları (kortizol, adrenalin) seviyesi %38 ila %70 oranında düşüş göstermiştir.

Kalp dostu, tansiyon düşürücü

Gülümseme sırasında stres hormonları azalırken damar gevşemesi artabilir ve kalp yükü hafifleyebilir. Bazı çalışmalarda gülümseme ve kahkahanın kan basıncını düşürmeye yardımcı olabileceği, damar iç yüzeyi olan endotelin işlevini olumlu etkileyebileceği gösterilmiştir. Bu nedenle olumlu duyguların kalp sağlığı üzerinde koruyucu etkileri olabileceği düşünülmektedir.

Bağışıklığınızı güçlendirin

Kronik stresin bağışıklık sistemini baskıladığı bilinmektedir. Gülümseme ve kahkaha stres hormonlarını azaltarak bağışıklık sisteminin daha dengeli çalışmasına katkı sağlayabilir. Bazı araştırmalarda, pozitif duyguların enfeksiyonlarla savaşta görev alan bağışıklık hücrelerinin aktivitesini artırabileceği belirtilmiştir. Vücuttaki T-lenfosit (bağışıklık hücresi) aktivitesinin arttığı ve virüsler ve tümörlerle savaşan gamma interferon gibi proteinlerin üretimini artırdığı gösterilmiştir. Bu sayede düzenli olarak gülen bireylerin nezle ve gribe yakalanma riski daha düşük olmaktadır.

Gülümseme ömrü uzatabilir mi?

Amerika'lı bilim insanlarının eski bir beyzbol takımı fotoğrafları üzerinde yaptığı incelemede: Fotoğrafta içten bir şekilde gülümseyen oyuncular ortalama 79.9 yıl yaşarken, kısmen gülümseyenler 75 yıl, hiç gülümsemeyen ciddi suratlı oyuncular ise sadece 72.9yıl yaşamıştır. Nisan 2016'da yayınlanan 15 yıllık bir Norveç araştırması, güçlü mizah anlayışına sahip kadınların diğerlerinden daha uzun yaşadığını ortaya koydu. Hatta kalp hastalığından ölme olasılıkları %73, enfeksiyondan ölme olasılıkları ise %83 daha düşüktü. Daha iyi bir mizah anlayışına sahip erkeklerde ise sadece enfeksiyona karşı daha fazla koruma olduğu görüldü; yüksek mizah puanına sahip erkeklerde ölüm riski %74 daha düşüktü.

Dikkat ! Gülümseme bulaşıcıdır

Gülümsemenin sosyal etkileri de en az biyolojik etkileri kadar değerlidir. Gülümsemek, sosyal ilişkilerimizi güçlendirir. Ve iyi bir sosyal çevre, bilinen en büyük mutluluk ve uzun yaşam kaynaklarından biridir. Araştırmalar, gülümsemenin beynimizde 2000 kalorilik çikolata yemekle aynı ödül mekanizmasını tetiklediğini gösteriyor Hem sıfır kalori, hem de bedava… Gülümseyen insanlar daha güvenilir, daha sıcak ve daha ulaşılabilir algılanır. İnsan beyni karşısındaki yüz ifadelerini taklit etmeye eğilimlidir; bu nedenle gülümseme "bulaşıcıdır." Bir kişinin tebessümü, bulunduğu ortamın duygusal atmosferini değiştirebilir. Özellikle sağlık çalışanları, öğretmenler ve ebeveynler için bunun önemi oldukça büyüktür. İsveç'teki Uppsala Üniversitesi'nde yapılan yakın tarihli bir çalışma bunu doğrulamıştır: Gülümseyen birine bakmanın yüz kaslarımız üzerindeki normalde sahip olduğumuz kontrolü baskıladığı ve olumlu düşünceleri oluşturduğunu göstermiştir.

Bilimsel çalışmalar, ağız köşelerini kaldıran ve göz çevresini kırıştıran samimi, içten ve gerçek gülümseme olarak isimlendirilen "Duchenne gülümsemesi"nin fizyolojik faydalarının daha belirgin olduğunu bildirmiştir. Gülümsemek sadece mutlu olduğumuz için yaptığımız bir eylem değil, aynı zamanda mutlu olmak için yaptığımız bir eylemdir.

Gülümsemeyi unutmayın ve bu güzel ifadeyi sevdiklerinizden esirgemeyin.

Sağlıklı ve bol gülümsemeli günler dilerim.

BABAMIN REÇETESİ: ''EN İYİ TEDAVİ MEŞGULİYET TEDAVİSİDİR''

Başlıkta gördüğünüz söz sevgili babam Doktor Mehmet Çağlar'a ait. 82 yaşında olmasına rağmen bazen yapacağı işleri yetiştiremediğini ve kendisine bir günün 24 saatinin yetmediğini anlatır. Sürekli kendine bir iş bulur ve faydalı olmaya çalışır. Ona göre ihtiyarlıkta 'En iyi tedavi, meşguliyet tedavisidir'. Peki sadece ihtiyarlıkta mı? Çocuklukta, gençlikte ve orta yaşlarda işe yaramıyor mu?

İnsanoğlu işe yaramak, faydalı olmak ve hayatına anlam katmak ister. Her yaşta sabah kalkmak için bir sebebe, gün içinde yapmayı istediği bir işe, varlığının bir karşılığı olduğunu hissetmeye ihtiyaç duyar. Yani burada kullandığımız meşguliyet 'oyalanmak' anlamında değil, 'hayata anlam katmak' anlamındadır. Çalışmalar kişiye anlam veren uğraşların, sosyal katılımın ve amaç duygusunun ruh sağlığını desteklediğini gösteriyor. 16 ülkeden, 65 yaş ve üzerindeki 93.263 kişinin verilerinin değerlendirildiği bir çalışmada; hobileri olanların daha az depresif belirti yaşadığı, daha mutlu olduğu, hayatından daha fazla doyum aldığı ve kendi sağlığını daha iyi değerlendirdiği görülmüştür. Bir başka çalışmada başlangıçta demansı olmayan 951 yaşlı dört yıl izlendi. Hayatında daha güçlü bir amaç duygusu bildiren kişilerde Alzheimer gelişme riski daha düşüktü; bilişsel gerileme de daha yavaştı. Depresif belirtiler daha azdı ve sosyal çevreleri daha büyüktü. Ben de kendi çalışma hayatımda hastalarımda bunu gözlemliyorum. Sürekli kendine yapacak işler bulan, bir şeylerle meşgul olan, öğrenmeye ve uğraşmaya devam eden, çevreleriyle daha çok zaman geçirip sosyal olan ileri yaştaki insanların; yüzlerinin daha fazla parıldadığını, daha çok güldüklerini, başka insanlara karşı daha duyarlı ve nazik olduklarını, daha sağlıklı olduklarını ve en önemlisi hiçbirinin yaşlarını göstermediklerine şahit oluyorum.

Emekliliğe, hayatın sonraki dönemlerine ya da bir dinlenme dönemine hazırlanırken maddi koşullar kadar günlük hayatın nasıl sürdürüleceğini de düşünmek gerekiyor. İnsan hangi uğraşlarını devam ettirecek? Kimlerle görüşecek? Nelerle meşgul olacak? Nerelere gitmek isteyecek? Daha neler öğrenecek? İhtiyarlamak ya da emekli olmak yeni şeyler öğrenmek ve yeni bir şeyler yapmak için bir mani olmamalıdır. Dr. Kemal Sayar 'Oldum demek, öldüm demektir' diyor. Herkes yeşil Amerikan dolarlarının üstündeki Benjamin Franklin'i bilir. Bilinmeyen özelliği yakın ve uzak için kullanılan gözlüklerin merceklerini aynı gözlükte birleştiren bifokal gözlükleri onun bulmasıdır. Kendi görme ihtiyacıyla başlayan macera, onun için çözülmesi gereken bir mesele olmuş ve tam 78 yaşında bu keşfi yapmıştı. Telefonlarda ve elektrikli otomobillerde kullandığımız pillerin temel adımlarından biri olan teknolojiyi bulan John Goodenough. 2019'da, 97 yaşında Nobel Kimya Ödülü'nü aldı.

Hayatın içinde bize yer açan ve hayata anlam katan uğraşların ve meşguliyetlerin kıymeti büyüktür. Birinin bizi beklemesi, bakım verdiğimiz bir çiçeğin büyümesi, öğrendiğimiz bir şeyi başkasına anlatabilmek aslında hayattaki en etkili terapilerdir.

Başta sorduğum sorunun cevabını da vereyim. Meşguliyet tedavisi sadece ihtiyarlıkta mı etkilidir? Hayır. Her yaşta insanlara tavsiye ettiğimiz çok etkili ve güzel bir tedavidir.

Ünlü yazar Paulo Coelho, yetişkinlerin çocukları örnek almaları için şu güzel sözü söylemiştir. 'Bir yetişkin bir çocuktan her zaman üç şey öğrenebilir: Nedensiz yere mutlu olmak, her zaman meşgul olacak bir şey bulmak ve istediği şeyi tüm gücüyle talep etmek. Tüm okuyucuların hayatlarının her anında güzel şeylerle meşgul olmalarını dilerim.